8 TIPS ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. ĐỌC TO: KHÔNG. Hs trung học lớn rồi mà, đọc to là các em tiểu học thôi. Văn chương đâu phải thứ để đọc to lên, đọc to thì các bạn cũng có nghe đâu. Vậy… hãy đọc thầm, tự mình đọc, cảm nhận những âm vang của ngôn từ, hình dung giọng điệu tác giả, thử ngắt nhịp, ngắt dòng.
2. ĐỌC MẪU: KHÔNG. Thầy/cô mình cũng đừng đọc mẫu nhé! Mệt nhất là làm mẫu mà! Lấy gì làm chuẩn để làm mẫu. Giọng điệu là cá nhân tự cảm nhận, chưa kể tâm trạng mình vui buồn khác nhau, đọc mỗi lần sẽ khác. Đọc phải là quá trình cá nhân hoá của người học, sự tiếp xúc đầu tiên và chủ động bằng chính xúc cảm của hs là ấn tượng đầu tiên với văn bản.
3. ĐỌC VÀ GHI: Nhất định phải có cây bút trong tay, bút highlight thì càng tốt, ghi chú bên lề, tô vào chữ, ghi chép vào sổ tay. Từ ngữ nào mình chú ý, chưa rõ nghĩa, từ ngữ nào lặp lại? từ ngữ nào được nhấn mạnh, mang âm điệu, giọng điệu của tác giả? Từ nào cần tra từ điển, từ nào hỏi bạn, hỏi thầy cô? À nhất là từ nào mình thích, mình bắt chước tác giả sử dụng được
4. ĐỌC VỀ TÁC GIẢ: Giảm bớt nhé thầy cô, thậm chí để HS tự tìm hiểu. Thông tin tác giả có ở net hết rồi, hs tóm tắt, sơ đồ hoá là được. Giảng sâu quá về tác giả khiến hs bị ám thị về những thông tin đó, có thể tác động cách hiểu văn bản. Đơn giản hoá tác giả nhé!
5. ĐỌC TRI THỨC NGỮ VĂN: Thầy/cô đọc thôi, đừng bắt hs đọc, nhất là đừng giảng sâu, đừng tách riêng cả tiết, vận dụng toàn bộ tri thức lí luận và đại học của mình để giảng. Nhất là hs lớp 6, mới mẻ, hồn nhiên, trong sáng, ngày đầu đến trường Trung học, mở SGK ra là 6-7 thuật ngữ rồi. Sợ quá! Cứ đọc văn bản thôi, 3-4 tuần rồi quay lại: Nhân vật là thế, lời nhân vật là thế đấy các bạn nhỏ!
6. ĐỌC KẾT NỐI: Đừng cố gắng chọn vb cùng chủ đề, vì chủ đề cảm nhận khác nhau mà! Hãy đọc cùng loại để hình thành tri thức cho hs bền vững, hằn thành một lối đã
7. ĐỌC NHƯ MỘT BẠN ĐỌC: Hiểu từ ngữ, hiểu hình thức, hiểu ý đồ, tư tưởng tác giả. Ân tượng nào, xúc cảm nào của hs là quan trọng, có kinh nghiệm nào, cảm giác nào con trải qua không? Sự đồng cảm là quan trọng nhất đấy!
8.ĐỌC NHƯ MỘT NHÀ VĂN: Con là nhà văn thì có viết thế không? Nhà văn tài thật, sao lại viết được câu văn, câu thơ như thế? Như một nhà văn con muốn tác phẩm, nhân vật, lời thoại này như nào? Oách quá!
(PGS.TS. Nguyễn Việt Hùng – Giảng viên cao cấp của trường Đại học sư phạm Hà Nội)
